Chiều muộn, con hẻm nhỏ cuối xóm lại ngân nga tiếng rao vé số quen thuộc. Giọng bà nội Quyên khàn đặc theo năm tháng, yếu ớt như sợi chỉ nhưng đều đặn từng tiếng, từng tiếng một. Trong chiếc áo mưa rách sờn vì gió bụi, bà lom khom bước đi, hai tay run run ôm chặt xấp vé số.

Ở góc hiên nhỏ xập xệ — nơi hai bà cháu sống nhờ bao năm qua — cô bé Quyên ngồi học dưới ngọn đèn dầu leo lét. Bàn học của em chỉ là một cái ghế gỗ cũ kỹ, lung lay mỗi khi em viết mạnh tay. Trời mưa rả rích, nước từ mái tôn thủng rơi xuống, em lấy chiếc chậu nhựa hứng lại, vẫn cố nắn nót từng dòng chữ.

Quyên 15 tuổi, gầy gò và nhỏ bé so với các bạn cùng trang lứa. Em không có cha. Cha mất trước khi em kịp cất tiếng khóc đầu đời. Mẹ bỏ đi khi em mới tròn ba tháng tuổi. Từ đó đến nay, người duy nhất ở bên, nuôi em bằng cả tấm lưng còng và bàn tay chai sạn là bà nội.

Bà nội không có nhà. Hai bà cháu phải ở nhờ sau hè nhà người quen. Căn nhà nhỏ chỉ vừa đủ kê một chiếc giường tre ọp ẹp và cái bếp nhỏ, nhưng đối với Quyên, đó là tổ ấm duy nhất trên đời.

Sáng nào cũng vậy, khi trời chưa kịp sáng rõ, bà nội đã rón rén thức dậy, cột gọn mái tóc bạc trắng, khoác chiếc áo dài tay đã sờn vai, lật đật ra chợ đầu mối lấy vé số. Bán vé số xong, bà lại đi nhặt ve chai, lượm từng vỏ chai, lon nước ngọt để bán lấy tiền lo cho Quyên đi học.

Mỗi lần thấy bà trở về, dáng lưng còng nặng nhọc, mồ hôi đẫm áo, Quyên đều chạy ra đỡ rổ ve chai, nhẹ nhàng nói:
“Bà để con làm phụ với. Con lớn rồi mà.”
Bà xoa đầu em, nụ cười móm mém:
“Con chỉ cần học giỏi thôi. Bà không sợ cực, bà chỉ sợ con phải bỏ học như má con ngày xưa.”

Câu nói của bà như một mũi dao nhỏ xoáy vào lòng em. Mẹ… vẫn sống trong xóm. Nhưng giờ mẹ có một gia đình riêng, một người chồng khác, một đứa con khác. Mỗi lần đi học về, đi ngang qua con hẻm nhà mẹ, Quyên thường thấy hình ảnh ấy: mẹ ngồi trước hiên, ân cần đút cơm cho đứa con nhỏ. Trong nhà, tiếng ti vi rộn rã, tiếng cười giòn tan, còn em đứng lặng bên ngoài, tay nắm chặt quai cặp, trong ngực nghèn nghẹn.

Có lần, em nhìn mẹ rất lâu. Lâu đến mức mẹ cũng quay ra bắt gặp ánh mắt em. Ánh nhìn ấy chỉ thoáng qua rồi lướt đi, như thể người lớn nhìn một đứa trẻ xa lạ ngoài đường. Không một tiếng gọi, không một câu hỏi, không một cái ôm.
Quyên quay mặt đi, chạy thật nhanh về phía bà nội. Ở đó, dù nghèo đến đâu, em cũng chưa từng bị bỏ mặc.

Đêm nào cũng vậy, sau khi phụ bà phân loại chai lọ, rửa sạch vỏ lon, Quyên lại ngồi học bài đến khuya. Ngọn đèn dầu yếu ớt, muỗi vo ve, nhưng trong mắt em, ước mơ vẫn sáng rực như ngọn lửa. Em muốn trở thành bác sĩ. Không chỉ vì em yêu màu áo trắng, mà vì em muốn có đủ tiền để lo cho bà — người đã thay cha mẹ nuôi em khôn lớn.

“Sau này, khi con đậu đại học, con sẽ mua cho bà căn nhà có mái ngói đỏ, không dột nữa, có giường êm để bà ngủ,” Quyên thì thầm mỗi tối.

“Ừ… bà ráng sống tới ngày đó nghe con,” bà trả lời, bàn tay nhăn nheo nắm chặt tay em.

Ở trường, Quyên không có quần áo đẹp, không có điện thoại như các bạn. Mỗi buổi sáng, em chỉ có ổ bánh mì không làm bữa sáng, đôi khi là gói xôi nhỏ được hàng xóm thương tình cho. Thế nhưng, trong lớp, em luôn là học sinh giỏi nhất. Thầy cô ai cũng thương cô bé mảnh khảnh nhưng kiên cường này. Nhiều hôm trời mưa, bạn bè đã về hết, cô giáo chủ nhiệm vẫn thấy bóng Quyên đứng ở góc cổng trường chờ bà — không phải vì không biết đường về, mà vì không có tiền đi xe ôm, cũng không muốn bà phải lo.

Mùa mưa năm đó, bà nội bị cảm lạnh. Người gầy yếu, cộng thêm bao năm bán vé số dãi nắng dầm mưa khiến bà nằm liệt giường nhiều ngày. Quyên vừa đi học, vừa chạy về chăm sóc bà. Có hôm, em ngất xỉu ngay trong lớp vì nhịn đói buổi trưa. Nhưng khi tỉnh lại, em chỉ xin cô giáo: “Cô cho em học tiếp… em không muốn bỏ buổi học nào hết.”

Mỗi bước đường Quyên đi đều là nước mắt và nghị lực. Mẹ vẫn không một lần hỏi han, nhưng Quyên chưa từng oán hận. Em hiểu: có người được sinh ra để yêu thương, có người thì phải học cách tự yêu lấy mình.

“Em không có thời gian để hận. Em chỉ có thời gian để học — để sau này lo cho bà,” Quyên từng nói với một người bạn như thế.

Mùa hè năm ấy, khi nhận giấy khen học sinh giỏi toàn trường, Quyên ôm chặt tờ giấy chạy về nhà, miệng gọi to:
“Bà ơi! Con được khen nữa rồi!”
Bà nội bật khóc. Những nếp nhăn trên khuôn mặt bà run run như sóng nước. Tờ giấy khen được bà ép cẩn thận vào túi ni lông, treo lên tường như một báu vật.

Cả cuộc đời bà chưa từng có gì quý giá. Nhưng bà có Quyên. Cả cuộc đời Quyên không có cha mẹ, nhưng em có bà — người đã sưởi ấm tuổi thơ em bằng tình thương lớn hơn máu mủ.

Bên ngoài trời đổ cơn mưa lớn, giọt mưa tí tách trên mái tôn thủng, còn bên trong căn nhà nhỏ, Quyên vẫn ngồi học bài, mái đầu cúi thấp, đôi mắt ánh lên những tia sáng của một ước mơ chưa bao giờ tắt.

Em sẽ học thành bác sĩ. Em sẽ mua một căn nhà. Em sẽ đưa bà đến bệnh viện tốt nhất khi bà ốm. Em sẽ báo đáp người đã nuôi em khôn lớn bằng cả cuộc đời mình.

Dẫu khởi đầu chỉ là một đứa trẻ không cha, bị mẹ bỏ rơi, nhưng Quyên chưa bao giờ tự thấy mình bất hạnh. Bởi vì em có niềm tin — và có một người bà để yêu thương.