Ông Phúc, 58 tuổi, sống ở Nam Định, cả đời nổi tiếng vì tính toán, nguyên tắc và cực kỳ thật thà. Làm kế toán hơn 30 năm, ông quen với những con số chính xác đến từng đồng.

Hơn hai mươi năm trước, khi gả con gái út là Thảo, vàng chỉ có 400 nghìn một chỉ. Họ hàng, bạn bè đến mừng rộn ràng. Người mừng một chỉ, người hai, tổng cộng được gần 10 cây vàng — số tiền lúc đó lớn lắm. Ông Phúc vẫn nhớ cảm giác năm ấy: tay run run cầm phong bì, lòng xúc động đến rưng rưng.

Thời gian thấm thoắt trôi, con cháu trong họ lần lượt tới tuổi dựng vợ gả chồng. Mỗi lần nhận thiệp mời, ông lại chau mày:

“Giá vàng giờ hơn 16 triệu một chỉ… Tính ra, mừng lại cho mỗi đám chắc toi nửa cái nhà mất!”

Bà Hiền, vợ ông, cười hiền:

“Ông ơi, mừng là mừng cái tình, ai bắt mình phải quy ra vàng đâu.”

Nhưng ông Phúc thì khác. Ông mở máy tính, lập bảng Excel chi tiết: tên từng nhà, số vàng họ mừng năm xưa, quy đổi ra tiền theo giá hiện tại, cộng thêm lãi suất ngân hàng trung bình 7%/năm trong 20 năm.

Đến ngày cưới con trai bác Tư, ông ăn mặc chỉnh tề, cẩn thận rút phong bì, nói to giữa bàn tiệc:

“Ngày xưa bác mừng bố mẹ các cháu một chỉ vàng. Nay vàng tăng, cộng cả lãi 20 năm, bác gửi lại 6 triệu 800 nghìn – đúng, không hơn không kém.”

Không khí bỗng khựng lại.
Có người phì cười. Có người lắc đầu. Có người nhìn nhau, nửa thương nửa chê.

Tối hôm đó, khi ông vừa về nhà, điện thoại đổ chuông liên hồi. Tin nhắn tới tấp:

“Ông sống sòng phẳng quá nhỉ, tính cả tình nghĩa à?”
“Bác Phúc ơi, bác làm em tỉnh ra, từ nay ai mừng gì em cũng ghi sổ luôn!”
“Nhờ bác mà em biết ai thật, ai giả. Cảm ơn bác đã cho mọi người thấy bộ mặt của họ hàng.”
“Sống kiểu bác, rồi có ngày cô Hiền cũng tính toán lại đấy!”

Tin trách móc xen lẫn tin khen ngợi.
Ông đọc, mặt trầm xuống, lòng chộn rộn lạ.
Lần đầu tiên, ông thấy mình… không biết mình đúng hay sai.