Trong văn hóa thờ cúng của người Việt, có những chi tiết tưởng như rất quen thuộc nhưng lại dễ gây tranh cãi nhất. Chỉ riêng chuyện trên ban thờ có một lọ hoa thì nên đặt bên trái hay bên phải cũng đủ khiến mỗi người nói một kiểu, người dựa vào thói quen gia đình, người nghe truyền miệng, người lại áp theo cảm tính. Chính vì không nắm rõ phong tục, nhiều gia đình vẫn bày biện theo cách mình thấy “quen mắt” mà không thực sự hiểu vì sao nên đặt như vậy.

Thực tế, cách sắp xếp lọ hoa trên ban thờ không phải ngẫu nhiên mà dựa trên một nguyên tắc dân gian đã tồn tại từ lâu, đó là “đông bình – tây quả”. Cụm từ này có nghĩa là bình hoa đặt ở phía Đông, còn mâm hoặc đĩa quả đặt ở phía Tây. Đây là quy ước về phương vị trong bài trí lễ vật, chứ không đơn thuần là nói trái hay phải một cách máy móc.

Khi đưa nguyên tắc này vào không gian thờ cúng trong gia đình hiện nay, nhiều tài liệu phong tục và hướng dẫn thực hành đã quy đổi theo góc nhìn của người đứng lễ nhìn vào ban thờ – cách hiểu phổ biến và dễ áp dụng nhất. Theo cách quy đổi này, phía đông tương ứng với bên trái, còn phía tây tương ứng với bên phải. Vì vậy, nếu ban thờ chỉ có một lọ hoa, vị trí được nhắc đến nhiều nhất là đặt ở bên trái ban thờ, tính theo hướng người đứng lễ nhìn vào.

Sở dĩ đến nay vẫn có nhiều người cảm thấy khó hiểu về vị trí đặt bình hoa trên bàn thờ, đơn giản là vì nhầm lẫn góc nhìn. Có người xác định trái – phải theo hướng từ ban thờ nhìn ra ngoài, trong khi đa số gia đình lại quen xác định theo hướng người đứng cúng nhìn vào. Chỉ cần đổi góc nhìn, vị trí lọ hoa đã bị đảo ngược hoàn toàn, dẫn đến cảm giác mỗi nơi nói một kiểu, dù tất cả đều bắt nguồn từ cùng một nguyên tắc “đông bình – tây quả”.

Khi lọ hoa đã được đặt ở bên trái ban thờ theo hướng nhìn vào, thì mâm hoặc đĩa quả sẽ đặt ở bên phải để tạo thế cân đối. Cách sắp xếp này giúp phần trung tâm ban thờ – nơi đặt bát hương, bài vị hoặc ảnh thờ, luôn thông thoáng, rõ ràng và giữ được sự trang nghiêm cần có. Đây cũng là lý do nhiều gia đình dù bày biện đơn giản nhưng ban thờ vẫn gọn gàng, hài hòa và đúng lễ nghi.