Tôi là đứa con nuôi.
Ngày ấy, bố mẹ nuôi tôi kể rằng họ khó sinh nở, nên nghe lời người ta khuyên “nhận con lấy vía”, biết đâu tổ tiên thương tình mà cho đứa con ruột. Tôi được nhận về khi mới hơn một tuổi. Mẹ bế tôi đi khắp nơi, ai cũng khen “thằng bé có tướng phúc, rồi nhà này sẽ có lộc”.

Quả thật, hai năm sau, mẹ sinh em trai. Từ ngày có em, căn nhà nhỏ như có hai thế giới: một dành cho “cục vàng” – con ruột, còn một dành cho “đứa lấy vía” – là tôi.

Tôi không được ăn chung mâm. Mỗi bữa mẹ bới cho tôi một bát cơm nguội, chan nước canh, bảo “ăn đi cho qua bữa”. Áo tôi mặc toàn đồ cũ của em, vừa chật vừa rách. Tôi chỉ biết cúi đầu im lặng, vì nói ra cũng chẳng ai tin.

Tôi tự nhủ, phải cố học giỏi, cố thoát khỏi căn nhà này.

Ngày tôi đỗ đại học, mẹ chỉ nói:
– Nhà nghèo, ai bảo mày thi xa, tự lo mà đi.

Tôi lên thành phố với vỏn vẹn 2 triệu đồng, đi rửa chén thuê, rồi dạy kèm để trả học phí. Bốn năm sau, tôi ra trường, đi làm, có công việc ổn định, thuê được căn hộ nhỏ. Tôi vẫn gọi điện về hỏi thăm bố mẹ, dù những cuộc gọi thường chỉ kéo dài vài phút.

Rồi một hôm, bố gọi:
– Con giờ làm ra tiền rồi, bố mẹ định mua căn nhà cho thằng em lấy vợ. Cũng coi như con trả công nuôi nấng bấy lâu. Hai tỷ thôi, với con chắc không đáng bao nhiêu.

Tôi im lặng. Không giận, chỉ thấy lạnh.
Một tuần sau, tôi về quê.

Căn nhà cũ vẫn thế, chỉ có điều nay treo thêm tấm ảnh cưới của em trai. Mẹ niềm nở, nghĩ tôi về để đưa tiền. Tôi mở chiếc túi xách, lấy ra một phong bì dày, đặt lên bàn.

– Đây là “thứ” con muốn đưa cho bố mẹ.

Bố mẹ nhìn nhau, tò mò. Tôi mở phong bì, rút ra một tờ giấy đã ố vàng – Giấy khai sinh của tôi.
Người đứng tên cha mẹ ruột không phải họ, mà là một đôi vợ chồng ở làng bên, đã mất từ lâu.
Phía dưới là “Giấy chứng nhận cho nhận con nuôi”, có dấu đỏ rõ ràng.

Tôi nhìn thẳng vào họ, giọng bình thản:
– Con không quên ai đã cho mình cái họ, cái tên. Nhưng cũng không quên ai đã biến mình thành người thừa trong chính nhà mình. Hai tỷ, con không trả nổi đâu… vì tình nghĩa này, từ lâu đã chẳng còn đáng giá.

Không ai nói gì. Bố mẹ ngồi chết lặng. Mẹ nhìn tờ giấy, run run:
– Mày… lấy cái này ở đâu?

Tôi mỉm cười nhẹ:
– Trong ngăn tủ cũ, chỗ mẹ vẫn cất tiền dành cho “em trai con”. Con dọn đồ ngày đi học, tình cờ thấy thôi.

Tôi cúi chào, quay lưng đi.
Phía sau, tiếng mẹ nghẹn lại:
– Con ơi, mẹ…

Tôi không dừng lại. Cánh cửa khép lại, chấm dứt gần ba mươi năm “trả ơn” bằng im lặng.
Ngoài trời, mưa bắt đầu rơi – giống như ngày tôi được bế về nhà này năm nào, chỉ khác là lần này, tôi tự bước đi, không còn cần “lấy vía” của ai nữa.