Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Tiến Đạt sinh năm 1953 tại Hà Nội, là một trong những gương mặt gạo cội của sân khấu – truyền hình miền Bắc. Ông nổi danh với loạt vai phản diện trong các bộ phim Chạy án, Tuổi thanh xuân 2, Cô gái nhà người ta, Thương ngày nắng về, Cô gái nhà người ta. Đằng sau hình ảnh thủ đoan, mưu mô, trên màn ảnh lại là người đàn ông hiền hậu, chỉn chu, chủ tiệm may và có cuộc sống bình yên bên gia đình.

Vào những năm 1960 – 1970, nghệ sĩ Tiến Đạt thi vào lớp diễn viên trường Sân khấu Việt Nam. Ông được phân công về đoàn kịch Quảng Ninh sau khi ra trường. Những năm tháng xa nhà, sống trong điều kiện thiếu thốn, đi biểu diễn vùng sâu vùng xa rèn cho ông tính kiên trì, chịu khó và quan trọng nhất là vốn sống phong phú.

Trở lại Hà Nội, ông công tác tại Nhà hát Kịch Hà Nội. Ở mảng sân khấu, ông hóa thân đa dạng vào nhiều dạng vai trong các vở từ hài đến chính kịch như Sông Hồng reo, Ăn mày dĩ vãng, Cát bụi, Thầy khóa làng tôi, Những người con Hà Nội, Những mặt người thấp thoáng.

NSND Tiến Đạt cũng xuất hiện trong hàng loạt bộ phim trên màn ảnh nhỏ. Ông thường được giao vai phản diện. Trong đó, nhiều vai diễn của ông trở thành “thương hiệu”, giúp ông được mệnh danh là “ông trùm phản diện”.

Bản thân nam nghệ sĩ cũng thừa nhận khoảng 70% nhân vật của mình đều là phản diện. Tuy cả đời gần như chỉ đóng vai ác, nhưng NSND Tiến Đạt cho rằng các nhân vật của ông không hề nhàm chán, nhạt nhòa mà luôn “đểu đa dạng, đểu đặc sắc”. Năm 2016, ông được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân.

Ít người biết, bên cạnh nghề diễn, NSND Tiến Đạt còn là ông chủ của tiệm may lớn ở phố cổ. Cha ông là nghệ nhân Nguyễn Tiến Thành – chuyên may complet cho chính khách những thập niên thế kỷ 20, nên từ bé nghệ sĩ Tiến Đạt làm quen với cây kéo, tấm vải, cuộn chỉ và được kỳ vọng nối nghiệp cha.

Sinh ra trong gia đình có truyền thống may đo, ông vẫn quyết tâm rẽ hướng để được sống với đam mê sân khấu. Mãi đến khi kinh tế chững lại, ông mới quay về với nghề may. Nhờ năng khiếu được truyền từ cha và sự chăm chỉ, ông nhanh chóng thành thạo kỹ thuật, lấy lại uy tín của thương hiệu may nhà mình.

Ông tâm sự, nghề may rèn cho mình sự chỉn chu, tỉ mỉ đến từng centimet, còn nghệ thuật lại nuôi dưỡng tâm hồn – tưởng trái ngược nhưng thực chất bổ trợ cho nhau. Cũng chính nhờ nghề may, ông có nguồn thu nhập ổn định để tiếp tục theo đuổi nghệ thuật trọn vẹn.

Vì ngưỡng mộ những vai diễn của ông trên màn ảnh, không ít khách hàng tìm đến đặt may quần áo.Còn nghệ sĩ Tiến Đạt, qua những cuộc trò chuyện tại tiệm may, lại tích lũy thêm chất liệu cho nhân vật.

Ở tuổi 72, NSND Tiến Đạt sống cùng vợ, con trai, con dâu và hai cháu tại nhà riêng 5 tầng ở Ngõ Trạm. Bà xã của NSND Tiến Đạt là nghệ sĩ Hồng Loan, bạn học của ông trong trường Sân khấu Việt Nam.

Họ gắn bó với nhau từ thuở nghèo khó, từng bán bánh mì, làm bánh khảo, thậm chí buôn giày dép để mưu sinh khi đồng lương nghệ sĩ quá ít ỏi. Vượt qua gian khó, tình cảm càng bền chặt, ấm êm. Nam nghệ sĩ nổi tiếng sành ăn, có tài bếp núc nên thường nấu nướng thay vợ.

Con trai của NSND Tiến Đạt không nối nghiệp bố. Dù từng thử sức với nghệ thuật, anh được chính nam nghệ sĩ khuyên tìm cho mình lối đi phù hợp hơn.

Ngoài nghệ thuật, nam nghệ sĩ còn đam mê thiết bị âm thanh cao cấp và được bạn bè tín nhiệm bầu làm Chủ tịch Hội Audio Hà Nội.

Mỗi sáng, ông đạp xe 20–25 km quanh Hoàng Diệu – Nguyễn Tri Phương, rồi cà phê cùng bạn bè. Chiều đến, ông xem tin tức và các chương trình nghệ thuật để nuôi cảm xúc sáng tạo.