Một trong những hành vi phổ biến nhất là không xuất trình thẻ Căn cước khi được yêu cầu hoặc không thực hiện đúng quy định về cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ . Trước đây, hành vi này chỉ bị phạt từ 300.000 – 500.000 đồng; theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP, mức phạt đã tăng lên 500.000 – 1 triệu đồng. Quy định này cũng áp dụng đối với trường hợp không nộp lại thẻ khi bị thu hồi hoặc khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.

Đối với nhóm hành vi chiếm đoạt, sử dụng trái phép thẻ Căn cước của người khác, mức phạt tăng gấp đôi so với trước. Nghị định mới quy định mức phạt từ 2 – 4 triệu đồng thay vì 1 – 2 triệu đồng. Nhóm hành vi này bao gồm chiếm đoạt, sử dụng trái phép, tẩy xoá, sửa chữa làm sai lệch nội dung, hủy hoại, hoặc cố ý làm hư hỏng thẻ; đồng thời xử phạt cả các trường hợp không nộp lại thẻ theo yêu cầu của pháp luật.

Một trong những hành vi bị siết chặt mạnh nhất là làm giả dữ liệu hoặc cung cấp thông tin giả để được cấp Căn cước. Nếu như Nghị định 144/2021 chỉ xử phạt từ 2 – 4 triệu đồng, thì Nghị định 282/2025 nâng khung phạt lên 4 – 8 triệu đồng. Điều này phản ánh quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc ngăn chặn gian lận danh tính, vốn có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, trật tự và hệ thống định danh điện tử quốc gia.

Nặng nhất trong nhóm vi phạm là hành vi sử dụng thẻ Căn cước giả, cầm cố hoặc cho thuê thẻ. Mức xử phạt hiện nay đã tăng từ 4 – 6 triệu đồng lên 8 – 10 triệu đồng. Không chỉ phạt người sử dụng thẻ giả, Nghị định còn áp dụng đối với hành vi cầm cố, nhận cầm cố thẻ Căn cước; thuê, cho thuê thẻ; hoặc sử dụng thẻ đã hết giá trị để thực hiện hành vi trái pháp luật. Việc tăng mức phạt được đánh giá là cần thiết trong bối cảnh các hành vi lợi dụng thẻ Căn cước để vay nợ, đăng ký dịch vụ trái phép ngày càng tinh vi.

Ngoài ra, tại khoản 5, khoản 6 Điều 11 Nghị định 282/2025/NĐ-CP cũng có quy định về các hình thức xử phạt bổ sung và các biện pháp khắc phục hậu quả như sau:

– Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm

– Buộc nộp lại thẻ Căn cước công dân, thẻ Căn cước, giấy chứng nhận Căn cước, giấy xác nhận số định danh cá nhân đã hủy với số định danh cá nhân đã xác lập lại đối với hành vi vi phạm

– Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm quy định

Đồng thời, khoản 2 Điều 5 Nghị định 282/2025/NĐ-CP cũng nêu rõ, mức phạt nêu trên được áp dụng đối với cá nhân. Nếu tổ chức có hành vi vi phạm tương tự, mức phạt sẽ gấp đôi, nhằm đảm bảo tính nghiêm minh và phù hợp với mức độ ảnh hưởng của các hành vi liên quan đến quản lý danh tính.